Hotline 028 71099217 - 3320

Tìm kiếm tình yêu Triết học qua "Thế giới của Sophie"

(Thư viện, Văn Lang ngày 26/7/2019) - Đừng vội bỏ qua cuốn sách chỉ vì nó liên quan đến Triết học nhé. Hãy tin rằng bạn sẽ tìm thấy tình yêu với Triết học sau khi đọc “Thế giới của Sophie”.

 
 

Không chỉ Việt Nam, ở Na Uy, các bạn trẻ cũng phải học Triết như một môn bắt buộc. Và không chờ đến đại học, khi bước vào bậc trung học phổ thông, các bạn đã làm quen với Triết. Và cũng như chúng ta, những người bạn Na Uy cũng cảm thấy Triết học chưa bao giờ mang lại sự hứng khởi cho những năm tháng trên giảng đường.

Tác giả cuốn sách, Gaarder, hẳn đã ý thức sâu sắc “tính phổ biến” này trong cảm nhận của người học về môn Triết bởi ông là thầy giáo dạy Triết tại trường phổ thông ở Na Uy. Chính vì vậy, ông đã viết “Thế giới của Sophie” để tạo dựng một giấc mơ ngọt ngào thay cho cơn ác mộng mà mọi người thường gặp khi nghĩ và học Triết.

Một tiểu thuyết về lịch sử triết học, vượt qua nhiều, nhiều, nhiều cuốn sách khác ở tất cả lĩnh vực để trở thành best-seller, được dịch ra 62 thứ tiếng, với hơn 40 triệu bản in. Như một điều không tưởng. Nhưng khi đọc nó rồi, bạn sẽ thấy đó là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

 Jostein Gaader (ảnh trên) và bìa một số ấn bản "Thế giới của Sophie" đã phát hành (ảnh dưới).

 

Cuốn sách là câu chuyện về cô nàng mười bốn tuổi Sophie, tình cờ nhận được những bức thư bí ẩn từ một người không quen biết, mỗi ngày hai bức thư: một bức thường đặt cho cô các câu hỏi và bức còn lại giúp cô tháo gỡ băn khoăn của những câu hỏi đó bằng cách kể cho cô nghe một cách sinh động, cuốn hút lịch sử 3.000 năm của Triết học. Cô đã tìm lại được cảm giác ngạc nhiên trước thế giới; cô đã nhận ra sự khác biệt của con người trong muôn vàn vật thể; cô đã đi từng bước theo dấu chân những nhà triết học trước đó để thấy tự nhiên, y học, chính trị, xã hội, lịch sử, … từ đâu, tại sao lại được nhận thức như những gì hôm nay cô được học. Triết học, nếu bạn muốn biết ý nghĩa của nó thì đó chính là quá trình “hiểu” những gì mình “biết”; và từ để gọi triết gia – philosophos – có nghĩa là “người yêu mến sự thông thái”.

Nhân vật nhà triết học bí ẩn Alberto Knox trong tác phẩm đã giúp Sophie, và cả chúng ta nữa, biết về lịch sử triết học và hiểu về các khái niệm triết học một cách đơn giản và sâu sắc. Để các bạn cảm thấy học Triết cũng nhẹ nhàng, lý thú như đọc tiểu thuyết, nghe truyện cười, mình sẽ tóm lược nội dung một số bức thư của ông giáo Alberto viết cho cô học trò nhỏ Sophie về giai đoạn sơ khai của Triết học nhé.

 

 

Lý giải về sự ra đời của Triết, Alberto cho rằng Triết học bắt đầu khi thần thoại chấm dứt vai trò giải thích tự nhiên của nó. Mọi người thường biết đến Homeros như người có công ghi chép và giúp lưu truyền thần thoại Hy Lạp đến ngày hôm nay, nhưng ít ai biết rằng chính Homeros cũng là người giết chết niềm tin vào các vị thần bởi ông đã tả những vị thần quá giống con người. Các bạn thử đọc hoặc xem phim về thần thoại Hy Lạp để chứng nghiệm. Điều này chứng minh, không phải thần linh tạo ra con người mà chính là con người tạo ra thần linh. Thần của người da trắng sẽ có mắt xanh, tóc hoe, mặc quần áo, và nói ngôn ngữ của người da trắng; thần của người da đen sẽ có mũi tẹt, da đen; và người ta hoài nghi rằng nếu bò, sư tử và ngựa biết vẽ thì thần của chúng sẽ là bò, sư tử và ngựa. Các nhà tư tưởng lúc bấy giờ bắt đầu chất vấn lý tính về cội nguồn tự nhiên. Và Triết học ra đời, tất yếu như thế. Và lịch sử Triết học phát triển, tất yếu như thế. Luôn khởi sự bằng sự hoài nghi, sự ngạc nhiên và những câu hỏi.

 

 

Giải thích cho các khái niệm Triết học, Alberto cũng dùng lối biện luận sinh động, cơ bản dựa trên những gì mà Sophie có thể quan sát thấy, trải nghiệm được.

Các bạn có lẽ sẽ khó mà nhớ được quy luật về sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, hay nguyên lý phát triển trong Triết học; nhưng nếu nghe ông giáo Alberto giảng giải, mọi thứ dường như đã được định hình trong trí não chúng ta, chỉ là bản thân chưa nhận ra mà thôi. Đơn giản là: “Nếu chúng ta không bao giờ bệnh, chúng ta sẽ không biết thế nào là sức khỏe. Nếu chúng ta không bao giờ chịu đói, chúng ta sẽ không biết được niềm vui có đủ ăn. Nếu không có chiến tranh, chúng ta sẽ không biết quý trọng hòa bình và nếu không có mùa đông, chúng ta sẽ không thể chứng kiến cảnh bừng nở của mùa xuân.”.

Các bạn tiếp cận với khái niệm xã hội như thế nào? Alberto đơn giản đặt “xã hội” bên cạnh “tự nhiên”, chen vào giữa hai từ đó là nhận định về sự “thẹn thùng”, và mọi thứ sáng rõ hơn bao giờ hết. “Tự nhiên” như tổ tiên loài người: sinh sống cùng nhau và vô tư khỏa thân. “Xã hội” như những đất nước phương Đông, người nào khỏa thân thì đúng là trơ trẽn; nhưng nếu đi dọc đi ngang qua phương Tây, ở một nơi nào đó, người nào đó khỏa thân thì chỉ cảm thấy là có chút thẹn thùng. Xã hội là thế: thêm vào những quy phạm, thêm vào những phong tục tập quán và khác nhau với các đơn vị xã hội cụ thể.

Các bạn có tin vào định mệnh không? Nếu từng chú ý đến ngày sinh của mình, nghĩ rằng nó ứng với vị trí của một vì sao nào đó, và xem định mệnh của mình theo cung hoàng đạo, bạn có thể tìm thấy những con người đồng điệu với mình trong cuốn sách này. Họ xuất hiện trước các bạn hàng ngàn năm, đến bây giờ họ vẫn còn tồn tại đâu đó trong cuộc đời của bạn. Bạn có biết từ chỉ bệnh cảm cúm, influenza, có nguồn gốc từ tiếng Ý, xuất hiện khoảng những năm 500 trước công nguyên và nó có nghĩa là “ảnh hưởng xấu từ các vì sao” không? Ngày nay, chúng ta vẫn dùng cụm từ này khi sổ mũi, đau đầu, phải chăng chúng ta vẫn tin rằng bệnh tật là sự trừng phạt của thần linh? Mình nghĩ là không. Đơn giản là vì chúng ta cho rằng đó là từ hiển nhiên được dùng, mà không bận tâm đến nguồn gốc của nó. Triết học giúp tìm ra nguồn gốc của mọi vật, mọi sự và mang đến cho chúng ta những ngạc nhiên nho nhỏ, thú vị như vậy đấy. Thêm một câu chuyện cho những ai đứng giữa đôi dòng nước Thần học và Triết học: chuyện về Hippokrates. Hẳn cái tên này khá quen thuộc với các bạn sinh viên ngành Y. Khi các bạn theo học và tốt nghiệp ngành này, các bạn cần tuyên thệ tuân thủ y đức theo lời thề Hippokrates. Ông là nhà triết học Hy Lạp mở màn cho phương hướng tư duy mới về y học rằng bệnh tật không phải do thần linh trừng phạt mà do con người mất sự cân bằng về thể xác hoặc tinh thần. Một người từ chối quan niệm về sức mạnh siêu nhiên, lập một lời thề nghề nghiệp và đoạn cuối nói rằng “nếu tôi làm trọn lời thề này, tôi sẽ được hưởng một cuộc sống sung sướng; nếu tôi vi phạm, tôi sẽ phải chịu một số phận khổ sở.”. Thật thú vị!

Mời bạn ghé thăm kênh Youtube của Thư viện để xem video giới thiệu cuốn "Thế giới của Sophie"

và các số khác của chuyên mục Giới thiệu sách.

Đó là một phần những bài học về Triết của Sophie trong cuốn sách này. Các bạn thấy sao? Chúng ta vừa có thể học, vừa có thể giải trí với cuốn sách này, nghe có vẻ khá hấp dẫn đấy! Vì vậy, hãy dành thời gian để bước vào “Thế giới của Sophie” nhé, để những giờ học Triết của bạn thêm vui, để bạn có thể thêm một lần nữa đánh thức được sự ngạc nhiên, sững sờ của mình trước cuộc sống.

 

Chuyên mục Giới thiệu sách