Hotline 028 71099217 - 3220

Ba nghìn thế giới thơm: dạo bước trong vườn thơ Nhật Bản

(Thư viện, Văn Lang ngày 15/5/2020) - Đọc “Ba nghìn thế giới thơm”, chúng ta như đang thực hiện một chuyến du hành trong vũ trụ thi ca Nhật Bản, với người dẫn đường là nhà văn Nhật Chiêu.

  

 

“Ba nghìn thế giới thơm” là một cuốn thi sử tóm lược, hay là một chuyến chu du qua 1.600 năm thơ ca Nhật Bản, từ "Vạn diệp tập" ở thế kỷ thứ VIII đến những bài thơ của Saito Mokichi ở thế kỷ thứ XX, dẫu chỉ cưỡi ngựa xem hoa, nhưng đã chiếu rạng những đóa hoa đẹp nhất trong vườn thơ xứ Phù Tang. Tiến trình thơ ca Nhật Bản được đánh dấu với những thể thơ ở thời điểm phát triển cực thịnh, có thi tuyển và thi nhân tiêu biểu. Dạo bước cùng tác giả Nhật Chiêu, người đọc sẽ gặp không chỉ những cái tên quen thuộc là Issa hay Basho, còn có tài nữ Izumi Shikibu, công chúa Shokushi, thiền sư Sogi, và nhiều người khác nữa. Mỗi người đều lẫy lừng trong thời đại và thi thể mà mình sáng tác, nối dài con đường thơ Nhật Bản qua các giai kỳ lịch sử.

Tất cả những diễn tiến thơ ca Nhật Bản được điểm lược trong "Ba nghìn thế giới thơm" mang theo hoàn cảnh lịch sử của nó, nhưng là lịch sử thể loại chứ không phải là lịch sử chính trị - xã hội như thường được nhấn mạnh trong những cuốn văn học sử khác. Mỗi nhà thơ hiện diện sinh động, đi lại trên trang giấy, họ có thể là danh tướng hay thành viên hoàng gia, nhưng thân phận đó không còn quan trọng khi rung cảm lên tiếng, họ chắp bút và chỉ còn có người thơ mà Nhật Chiêu dắt đến gặp chúng ta.

 

Đúng như cái tên của mình, "Ba nghìn thế giới thơm" khám phá thơ ca đất nước mặt trời mọc trong sự gắn bó với ba nghìn thế giới thiên nhiên. Tác giả lẩy ra một cách tài tình những câu thơ tuyệt diệu giữa hàng trăm tuyển thơ, kiến giải những biểu tượng thiên nhiên nổi bật trong thơ ca xứ này: trăng, mưa, hoa,… trong mối quan hệ mật thiết với mỹ học Phù Tang và ảnh hưởng của Thiền học. Nhật Chiêu nói rằng mỗi nhà thơ cũng như một họa sĩ vậy, và tác giả sẽ chỉ cho ta thấy trong từng đoạn thơ cụ thể rằng nhà thơ nọ đã nhìn thấy sự vật bé xíu mở ra vũ trụ bao la như thế nào. Thơ Nhật vì thế không chỉ thổ lộ cách nhìn thế giới của dân tộc Nhật, mà còn gợi ý để ta lắng nghe vẻ ưu nhã của cánh hoa đào, sự huyền diệu của cái không trong củ sen, và dư vị của hương thơm mà thiên nhiên nơi nào cũng có.

 

    
    Nhật Chiêu là chuyên gia về văn học Nhật Bản, bên cạnh "Ba nghìn thế giới thơm", nhà văn còn có cuốn sách "Nhật Bản trong chiếc gương soi" - một tài liệu tham khảo hữu ích khác cho sinh viên các ngành Văn học, Đông phương học.

Ba nghìn thế giới thơm trong thơ ca Nhật Bản thấm đẫm bi cảm aware – cảm thức trước cái đẹp vô thường của tự nhiên, một nỗi buồn chỉ sản sinh trong những hồn thơ lớn lên từ quần đảo này. Ấy vậy mà tác giả cuốn sách cũng không quên tiếng gọi Á Đông vọng vào thơ Nhật. Những cuộc gặp gỡ giữa thơ ca Nhật Bản với thơ ca Trung Hoa và Việt Nam càng làm chuyến ngoạn du của người đọc thêm thú vị. Chúng ta ngạc nhiên vì một dân tộc nổi tiếng với tinh thần võ sĩ đạo lại dành cho thơ linh hồn dịu dàng trầm lắng đến thế, và cũng đắm say quyến luyến trong tình yêu đến thế. Chúng ta càng ngạc nhiên khi Basho và Huyền Quang, Issa và Nguyễn Du từng song hành trên vài đoạn đường nhìn ngắm chúng sinh. Hóa ra, họ và ta đã chia sẻ cùng nhau vài sợi tơ lòng từ kiếp nào. Và hôm nay, chúng ta có dịp thấy lại những tâm hồn quen mà lạ, lạ mà quen đó trong một cuốn sách nhỏ của tác giả Nhật Chiêu.

Người ta nói một dòng thơ có thể chứa ngàn vạn tâm kinh, vài lời không diễn tả hết. Tương tự như thế, những điều trên cũng không phải là tất cả những gì ta có thể tìm thấy ở cuốn sách này. Mỗi người tìm đến cuốn sách đều sẽ có những cảm nhận của riêng mình, tùy vào cái chuông nhỏ trong lòng ta hợp duyên ngân rung lên ở đoạn nào.

Bảo Linh