Hotline 028 71099217 - 3320

Hiểu hơn về tiếng Việt qua những đầu sách trong Thư viện Văn Lang

 

(Thư viện Văn Lang, ngày 27/02/2019) – Những thứ gắn bó với chúng ta quá lâu thường trở nên bình dị đến nỗi chẳng có gì đáng nói; nhưng rồi cũng chính sự thân thuộc đó sẽ khiến chúng ta thấy thú vị nếu chịu tìm hiểu. Chúng ta nghĩ không cần phải đọc những cuốn sách viết về ngữ pháp và từ vựng tiếng Việt làm gì nữa khi đã sử dụng ngôn ngữ này hàng ngày và sẽ dùng nó đến cuối cuộc đời; nhưng có đọc sách, chúng ta mới biết có thật nhiều điều chúng ta chưa tường tận về tiếng Việt.

 

 

Tiếng Việt: Khó hay dễ?

Chúng ta sống hàng ngày với tiếng Việt, sử dụng tiếng Việt làm ngôn ngữ giao tiếp trong các hoạt động đời sống thường nhật. Chúng ta mở miệng là ra tiếng Việt, nhưng để nói đúng thì chưa chắc. Chúng ta đều biết viết tiếng Việt, nhưng không nhiều người dám cam đoan là mình viết tiếng Việt chuẩn.

Vậy sử dụng tiếng Việt dễ hay khó?

Nếu bạn đọc những cuốn sách chuyên sâu về ngôn ngữ học như “Ngữ âm tiếng Việt”, “Ngữ pháp tiếng Việt”, “Văn phạm Việt Nam”,… thì tiếng Việt khó thật. Các tác giả là chuyên gia ngôn ngữ sẽ giải thích chi tiết về ngữ hệ, từ pháp, âm tố,… của tiếng Việt – những kiến thức không quá cần thiết với người đọc đại trà như chúng ta. Bạn có thể đọc những cuốn sách “dễ thở”, quen thuộc hơn đang có trong Thư viện Văn Lang, tiêu biểu là hai tựa sách cùng một tên gọi “Tiếng Việt thực hành”: một do nhóm tác giả Bùi Minh Toán, Lê A, Đỗ Việt Hùng biên soạn; một do tác giả Hữu Đạt biên soạn. Chữ đầu tiên sau mỗi loại dấu câu cần viết hoa hay viết thường? Các từ trong cụm danh từ tiếng Việt có phải sắp xếp theo quy tắc như trong tiếng Anh không? Tại sao một số từ có thể dùng trong kiểu văn bản này, nhưng lại “kỳ kỳ” khi xuất hiện trong kiểu văn bản khác?... Một loạt các câu hỏi sẽ được giải đáp để bạn dùng tiếng Việt một cách thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, hai cuốn sách giúp bạn có được những “bí kíp” để nâng cấp các bài viết của mình: cách sửa một số lỗi viết câu thường gặp, cách lập ý cho một đoạn văn,… Đừng nghĩ “Ngữ pháp tiếng Việt cao siêu quá!” nữa, thử bắt chước những ví dụ trong sách để việc viết câu trở nên dễ dàng.

Nghiền ngẫm hai “cẩm nang” này một thời gian, bạn sẽ nói và viết tự tin hơn, trôi chảy hơn, hay và đúng hơn.  

 

“Tiếng Việt thực hành” (Bùi Minh Toán, Lê A, Đỗ Việt Hùng)…

 

… và “Tiếng Việt thực hành” (Hữu Đạt) là 2 “cẩm nang” sử dụng tiếng Việt có tại Thư viện Văn Lang.

 

 

Tiếng Việt - những chuyện bên lề

Bạn từng bị sửa vì sai chính tả hoặc ngữ pháp khi còn học phổ thông? Bạn có ấn tượng dùng tiếng Việt thì dễ mà học tiếng Việt thì thật khó? Có lẽ, bạn chưa thực sự tìm được cầu nối giữa những điều được học và những tình huống sử dụng tiếng Việt trong đời sống hàng ngày đấy thôi. Đọc những cuốn sách về “thân phận” của tiếng Việt, các bạn sẽ biết thêm chuyện “bên lề” thú vị và nhận ra, tiếng Việt thật gần gũi. Cuốn sách “Tiếng Việt giàu đẹp – Nỗi oan thì, mà, là” (Nguyễn Đức Dân) là một trong những tập truyện kể về tiếng Việt như thế.

Bạn có thể tìm thấy “Nỗi oan thì, mà, là” (Nguyễn Đức Dân) tại Thư viện cơ sở 3 của Trường.

 

Câu chuyện thứ nhất: Người Việt ta có câu: “Nhà vườn ăn cau sâu”, diễn tả nỗi bất hạnh của người lao động không được hưởng thụ thành quả, cũng có thể hiểu là nỗi thất vọng cùng cực (có cả một vườn cau nhưng lại phải ăn quả không ngon lành). Nhưng qua câu tục ngữ này, chúng ta còn thấy được tập tục ăn trầu cau của dân tộc. Tương tự, người Bengale nói: “Mái nhà thợ lợp bị dột”; thì ngoài ý nghĩa như câu tục ngữ của ta, còn có thể nghĩ rằng dân tộc này sinh sống ở vùng khí hậu mưa nhiều. Nghề làm gốm truyền thống của người Apganistan thể hiện qua câu “Nhà thợ gốm không có chiếc bình lành”. Khí hậu lạnh giá phương Tây thể hiện qua tục ngữ “Thợ giày chân đi đất”,… Về hiện tượng này, tác giả giải thích: những cách nói trong tục ngữ liên quan tới thiên nhiên, khí hậu, môi trường sống của một dân tộc, lời ăn tiếng nói đã mang hơi thở đời sống của cộng đồng sử dụng nó.

Câu chuyện thứ hai: Chúng ta đã biết tiếng Việt có những từ gốc nước ngoài, ví dụ: gác măng rê (gốc Pháp: garde à manger), xì ke (gốc Anh: scag), ô sin (gốc Nhật: osin),… Nhưng đồng thời một số ngôn ngữ khác cũng mượn từ gốc Việt để diễn tả sự vật, hiện tượng – chuyện này thì ít người biết. Người Pháp đã “Pháp hóa” từ “nước mắm” thành “nuoc-mâm” để chỉ thứ nước chấm đặc biệt của chúng ta. Người Ba Lan viết từ “cuộc họp” thành “hop” (số ít) và “hopy” (số nhiều). Và gần đây, “bánh mì”, “áo dài” đã được cộng đồng nói tiếng Anh giữ gần như nguyên dạng, thành “banh mi” và “aodai” khi sử dụng,… Thật thú vị phải không?

Vẫn còn câu chuyện thứ ba, thứ tư, thứ n đang chờ bạn trong cuốn sách này đấy.

 


Bên cạnh những cuốn sách đã được kể đến trong bài viết, bạn có thể tìm thấy tại Thư viện Văn Lang những cuốn sách viết, bàn về tiếng Việt như: “Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt – Pháp”, “Phong cách học tiếng Việt”, “Lỗi từ vựng và cách khắc phục”, “Hà Nội – Phong cách ngôn ngữ và văn hóa”. Cùng đọc, thực hành nói và viết tiếng Việt đúng chuẩn để trở thành người chủ thực sự của ngôn ngữ này nhé!
 

 

Bảo Linh