Hotline 028 71099217 - 3220

Nguyễn Quốc Vương: Sách hay là sách khiến người đọc rung động hoặc phải suy nghĩ

(Thư viện Văn Lang, ngày 12/10/2020) – Giải Sách hay năm 2020 vừa qua đã vinh danh cuốn “Giáo dục Việt Nam học gì từ Nhật Bản” trong hạng mục Giáo dục. Thư viện Văn Lang đã có những trao đổi cùng tác giả Nguyễn Quốc Vương về sách và văn hóa đọc. Trân trọng gửi đến bạn nội dung cuộc trò chuyện này.

 

 

Thư viện Văn Lang (TVVL): Xin chào anh Nguyễn Quốc Vương! Thư viện Văn Lang mong được nghe những chia sẻ từ anh về sách và về văn hóa đọc tại Việt Nam hiện nay. Nhiều người biết đến anh với công việc “bán sách rong”. Có nhiều cách để lan tỏa sở thích đọc sách, tại sao anh lại chọn cách làm này? Ý định đó đến từ đâu?

Nguyễn Quốc Vương (NQV): Trước khi chọn trở thành người “bán sách rong”, tôi đến với sách trong tư cách độc giả. Là một người đọc sách, tôi nhận thấy ở Việt Nam có rất nhiều cuốn sách hay nhưng lại không được nhiều người biết và rất khó mua. Các thuật toán trên các trang thương mại điện tử và của google khiến cho những cuốn sách nào được nhắc nhiều, được quảng cáo thì càng trở nên phổ biến và ngược lại: một cuốn sách hay nếu không được truyền thông sẽ không ai biết tới. Tôi nghĩ mình nên làm gì đó để đưa sách hay, sách có ích tới từng cá nhân. Hơn nữa, là một tác giả, dịch giả, tôi cũng thường xuyên nhận lời than phiền là sách tôi khá khó kiếm, độc giả không biết mua sách ở đâu. Từ đó tôi nảy ra ý định mình sẽ bán sách của mình và những cuốn sách do mình lựa chọn. Tôi đi đến đâu sẽ mang theo sách đến đó, đưa những quyển sách “hiếm có khó tìm” đến với độc giả, từ đó góp phần làm thay đổi nhận thức của mọi người về văn hóa đọc.

TVVL: Theo anh, đâu là rào cản lớn nhất khiến một bộ phận không nhỏ người Việt chưa thực sự thích đọc sách?

NQV: Có rất nhiều nguyên nhân khác nhau để người ta chưa thích đọc sách, trong đó có những nguyên nhân thuộc về lịch sử, được tích tụ lâu dài và có cả yếu tố ở tầm vĩ mô. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ cá nhân, người Việt từ nhỏ đã không được sống trong môi trường của văn hóa đọc, không được trải nghiệm đọc sách sớm và liên tục cho nên không có thói quen đọc sách và biết cách thưởng thức sách. Vì thế khi lớn lên, nhiều người có thể trở nên giàu có, hoặc hoạt động trong các công việc thiên về tư duy nhưng họ cũng không thích thú với sách, không đọc sách thường xuyên.

TVVL: Các bạn trẻ thời nay có nhiều cách khác để giải trí, dễ tiếp cận hơn và cũng có vẻ hấp dẫn hơn so với việc đọc sách. Anh có thể đưa ra một lý do để người trẻ chọn “đọc sách” vào danh mục những việc nên ưu tiên của mình không?

NQV: Giải trí là nhu cầu rất cần thiết của con người. Tuy nhiên, nếu không có nền tảng văn hóa cơ bản thì khi giải trí, người ta dễ sa vào những loại hình không lành mạnh. Hơn nữa, khi xem một bộ phim, nghe một bản nhạc mà có tri thức nền tảng về thể loại đó, hoặc biết về nội dung bối cảnh phía sau, người ta sẽ thưởng thức tác phẩm tốt hơn, khám phá ra nhiều điều thú vị hơn. Đọc sách sẽ giúp chúng ta bồi đắp văn hóa nền tảng cơ bản đó. Bên cạnh đó, văn hóa góp nhặt từ việc đọc sách là nền móng để chúng ta kiến tạo đời sống cá nhân, trưởng thành trong nghề nghiệp và cống hiến cho xã hội. Nếu nền tảng không vững, rộng thì những gì xây trên đó sẽ không lâu bền hoặc không đạt tới được đỉnh cao.

Sau 8 năm học tập tại Nhật, Nguyễn Quốc Vương quyết định trở về Việt Nam, bắt đầu hành trình lan tỏa đọc bằng cách "bán sách rong", viết sách, xây dựng tủ sách tại các gia đình, trường học.

 

TVVL: Chúc mừng anh với giải Sách hay năm 2020, cuốn “Giáo dục Việt Nam học gì từ Nhật Bản” được vinh danh trong hạng mục Giáo dục. Vậy nói riêng về sách và việc đọc sách, anh thấy chúng ta có thể học được gì từ người Nhật?

NQV: Có thể nói dân tộc Nhật là dân tộc đọc nhiều, viết nhiều. Họ có nền xuất bản phát triển từ rất sớm. Từ thế kỉ 18-19, sách đã trở thành mặt hàng thương mại tại Nhật, gần nửa dân số ở các đô thị lớn biết chữ; cuối thế kỉ 19, những cuốn sách bán được hàng triệu bản đã xuất hiện. Không những đọc nhiều mà họ viết cũng nhiều. Sách của người Nhật đi khắp thế giới, phổ biến văn hóa Nhật, tạo ra sức mạnh mềm cho quốc gia. Nhật Bản có nhiều bộ luật để khuyến đọc như Luật chấn hưng văn hóa đọc, Luật khuyến khích hoạt động đọc sách của trẻ em, Luật thư viện trường học… Các trường học đều có tiết đọc sách, giờ đọc sách và các hoạt động khuyến đọc khác… Hệ thống thư viện khổng lồ của họ vươn khắp nơi và hoạt động rất hiệu quả. Đấy là những gì ta cần học. Giáo dục phải gắn liền với việc đọc, thay vì chuyện nhiều người Việt e ngại rằng đọc sách làm ảnh hưởng đến việc học như hiện nay.

TVVL: Theo anh, tiêu chí nào để đánh giá một cuốn sách là hay?

NQV: Đọc sách là trải nghiệm cá nhân nên có thể với cùng một cuốn sách có nhiều đánh giá khác nhau, thậm chí trái ngược nhau. Tiêu chuẩn sách hay của mỗi người cũng không hoàn toàn giống nhau. Tuy nhiên, theo tôi, sách hay là sách khiến người đọc rung động, hoặc buộc họ phải suy nghĩ. Bởi sách không phải là nơi tập hợp chân lý tuyệt đối mà là công cụ gợi ra vấn đề, giúp ta suy ngẫm rộng hơn, sâu hơn.

 

Sự an ủi của triết học (Alain de Botton) đã có trên kệ sách Thư viện Văn Lang.

 

TVVL: Nếu chọn một cuốn sách để giới thiệu với các bạn sinh viên mới bắt đầu việc đọc, anh sẽ đề cử cuốn sách nào?

NQV: Hàng năm, chúng ta có khoảng hơn 7 vạn đầu sách mới xuất bản trong nước nên việc giới thiệu chỉ một cuốn có vẻ là rất khó. Nếu chọn cho các bạn sinh viên thì tôi gợi ý các bạn đọc cuốn “Sự an ủi của triết học” của Alain de Botton. Cuốn sách tương đối mỏng, câu chuyện, văn phong nhẹ nhàng phù hợp với người mới đọc sách. Có thể đọc xong cuốn này các bạn sẽ thấy rằng việc suy nghĩ sâu sắc không làm cho cuộc sống nặng nề hơn đâu, mà nó giúp cho chúng ta sống bình an trong nội tâm hơn.

TVVL: Cảm ơn anh đã trò chuyện cùng Thư viện Văn Lang. Kính chúc anh sức khỏe, thành công và hạnh phúc!

Thư viện Văn Lang