Hotline 028 71099217 - 3220

“Chữ xưa còn một chút này”: Gửi lời yêu cho tiếng Việt

(Thư viện Văn Lang, ngày 27/4/2021) – Sáng 24/4/2021, talkshow giới thiệu sách “Chữ xưa còn một chút này” và giao lưu cùng tác giả Nguyễn Thùy Dung đã được tổ chức tại Cơ sở 3 của Trường Đại học Văn Lang.

 

 

Từ một quyển sách nhỏ…

“Chữ xưa còn một chút này” – nhân vật chính trong talkshow giới thiệu sách tháng 4/2021 – là cuốn sách chỉ hơn 200 trang, khổ vuông 15cm x 15cm,với hình ảnh minh họa chiếm gần nửa dung lượng. Sau 5 năm đăng những bài viết riêng lẻ trên fanpage “Ngày ngày viết chữ”, tác giả Nguyễn Thùy Dung quyết định tuyển chọn, tập hợp một số nội dung tâm đắc để đưa vào ấn phẩm giấy. Qua mỗi trang sách, người đọc thêm một lần vỡ lẽ về tiếng Việt: nguồn gốc của từ, cách viết chính tả đúng, sắc thái nghĩa phân biệt với từ gần giống. Cuốn sách là một cách viết đơn giản, mang tính minh họa cho những kiến thức chuyên ngành về ngôn ngữ; đồng thời cho thấy tiếng Việt vẫn được người trẻ quan tâm, tìm hiểu và gìn giữ theo cách thức tiếp cận khác, hiện đại, phù hợp và dễ dàng hơn.

 “Chữ xưa còn một chút này” là quyển từ điển tiếng Việt cầm tay với 100 mục từ. Người đọc có thể mở ra bất kỳ trang nào để thư giãn cùng những mẩu chuyện thú vị về vốn từ chúng ta sử dụng hàng ngày (và đôi khi không rõ cấu tạo, nghĩa gốc).

 

Talkshow giới thiệu sách “Chữ xưa còn một chút này” nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Sách Việt Nam 21/4,

Ngày Sách và Bản quyền thế giới 23/4 của Trường Đại học Văn Lang.

 

 

… đến những câu chuyện lớn

Gặp gỡ tác giả Nguyễn Thùy Dung, bạn đọc Văn Lang cùng trò chuyện, trao đổi về thói quen sử dụng tiếng Việt, cách tạo dấu ấn bằng ngôn từ trong công việc viết content. Những câu hỏi từ các bạn sinh viên ngành Thiết kế Đồ họa, ngành Quan hệ công chúng, … đã cho thấy sử dụng tiếng Việt đúng và hay không hề dễ, tuy nhiên nếu chú ý rèn luyện thì sẽ có thể thực hiện được.

Chia sẻ nỗi lo lắng rằng “phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam” của bạn đọc Văn Lang, tác giả Thùy Dung khẳng định mỗi người có thể luyện tập để sử dụng tiếng Việt thuần thục hơn. Một trong nhiều cách mở rộng vốn từ là chú ý góp nhặt những từ mới và tìm cơ hội vận dụng từ đó trong vòng 24 giờ. Những người đã đi làm hoặc đang tìm hiểu một lĩnh vực cụ thể nên tự tạo cho mình cuốn “từ điển” riêng, ghi lại những từ chuyên ngành và cách dùng, lưu thành file điện tử theo định kỳ, sắp xếp từ theo nhiều chủ đề nhỏ để dễ tra cứu. Viết đúng, vốn từ phong phú là nền tảng để chúng ta có thể viết nhanh, viết hay một cách dễ dàng.

Tác giả Nguyễn Thùy Dung khuyên bạn đọc không nên vội vã muốn áp dụng từ mới học vào câu văn mà chưa quan tâm đầy đủ đến ngữ cảnh, gây ra sự “lệch pha”; và không nên lạm dụng mỹ từ quá nhiều trong một đoạn, một bài viết khiến người tiếp nhận “ngán”, không “tiêu hóa” được.

Một số bạn gặp khó khăn trong việc dịch ngoại ngữ sang tiếng Việt, đặc biệt là các chuyên viên marketing, thiết kế - những người cần tạo ấn tượng mạnh trong số lượng chữ giới hạn. Để Việt hóa văn bản nước ngoài mượt mà, người dịch cần hiểu biết nhất định về văn hóa của nước đó, đồng thời chấp nhận một “khoảng trống” trong dịch thuật. Dịch thuật không chỉ là dịch nghĩa; việc chuyển ngữ cũng là công việc truyền bá văn hóa; chỉ khi hiểu biết sâu sắc về ngôn ngữ và văn hóa của cả hai ngôn ngữ, hai đất nước thì chất lượng bản dịch mới được đảm bảo.

Khi được hỏi về quan điểm cá nhân đối với việc thay đổi hệ thống chữ viết, tác giả Thùy Dung cho rằng từ ngữ hay phát âm có thể biến đổi, tạo mới, chuyển nghĩa qua thời gian tùy vào hoàn cảnh sử dụng nhưng chữ viết thì nên ổn định. Sử dụng hệ thống chữ viết xuyên suốt trong lịch sử là cách giúp người đời trước có thể lưu truyền lại văn hóa, thành tựu khoa học, lịch sử, … cho người đời sau và người đời sau có thể kế thừa, học tập kinh nghiệm, hiểu biết chính xác hơn về nguồn cội cha ông.

 

Tác giả Thùy Dung tặng sách “Chữ xưa còn một chút này” đến bạn đọc có câu hỏi thú vị trong chương trình

===========================================================

Hỏi nhanh đáp gọn cùng tác giả Nguyễn Thùy Dung

* "Xịn xò" hay "xịn sò"?

Căn cứ vào cơ chế cấu tạo từ trong tiếng Việt, đối chiếu với một số từ láy khác cùng kết thúc bằng nguyên âm "o", thì "xịn xò" mới là từ đúng. Tuy vậy, ngày nay chúng ta đang có xu hướng dùng chữ "xịn sò" nhiều hơn “xịn xò”, và có thể chấp nhận cả hai cách viết này.

* “Đậu hũ” hay “đậu hủ”?
Chúng ta thường viết “đậu hũ” với hàm ý là “đậu” đựng trong “hũ”. Nhưng từ này vốn có gốc Hán, với chữ “hủ” có nghĩa “mục, nát” (có mặt trong các từ “hủ lậu”, “hủ tục”, “hủ bại”). Vậy nên cách viết “đậu hủ” mới chính xác.

* “Đều như vắt chanh” là gì?
“Vắt chanh” thì làm thế nào mà “đều” được. Thành ngữ trên nguyên gốc là “đều như vắt tranh”. “Vắt tranh” ở đây là các bó tranh để lợp mái nhà theo kỹ thuật xưa; vắt tranh có đều, đẹp thì khi lợp mái mới chống được nước mưa thấm dột. Trong quá trình sử dụng, chữ “vắt tranh” bị đọc trại thành “vắt chanh”, lâu ngày tạo thành thói quen.

* "Người vợ tào khang" là gì?
Theo nguyên gốc chữ Hán, "tao" là bã rượu, "khang" là cám. "Người vợ tao khang" chỉ người vợ gắn bó từ thuở hàn vi, hoặc người ta có thể dùng chữ "tao khang" để nói về tình nghĩa lâu năm giữa vợ chồng. Như vậy, "tào khang" là cách viết chưa chính xác.

* Có từ nào vốn là từ Việt nhưng bị tưởng nhầm là từ gốc Hán không?
Quá trình giao lưu ngôn ngữ Hán - Việt có những trường hợp rất thú vị. Ví dụ chữ "sông" chẳng hạn. Ban đầu là chữ "krông", "kông" trong tiếng Việt, được người Hán mượn và phát âm là coóng (Quảng Đông) và jiāng (Bắc Kinh). Sau đó, người Việt mượn lại chữ này và phát âm là "giang", có nghĩa là "sông" như chúng ta đã biết.
Chữ "gừng" trong "củ gừng" cũng là một trường hợp tương tự như trên.
===========================================================

Buổi talkshow dài 2 giờ đồng hồ trôi qua thật nhanh với những câu hỏi sôi nổi từ bạn đọc và chia sẻ thú vị từ tác giả Thùy Dung. Mỗi người dự chương trình đều đã gặt hái cho mình những hiểu biết mới về tiếng Việt. Không chỉ mang đến vài mẩu chuyện thú vị cuối tuần, tin rằng talkshow đã khắc sâu thêm nơi khán giả sự trân trọng, yêu quý tiếng Việt, ý thức rèn luyện để vận dụng tiếng Việt hiệu quả trong công việc cũng như trong đời sống cá nhân.


Bảo Linh